Terug naar Zoekresultaten

Bekijken

Attische vaas van lichtoranje klei met zwarte onregelmatige sliblaag. De beschildering is geheel zwart, met links een man in chlamys met klimop in het haar en rechts een vrouw in chiton met een spiegel in haar rechterhand. In het midden een bediende met in zijn handen een plemochoë en borstband. Deze vaas wordt een kalpis genoemd. De kalpis is een oude Griekse vaasvorm die rond 520 voor Christus werd geïntroduceerd. Het is een variant van de bekende hydria, een vaasvorm die vooral werd gebruikt voor het dragen van water. Ondanks dat Griekse vazen veelal gebruiksvoorwerpen waren, werden zij ook prachtig beschilderd. Hoewel de kalpis vooral populair werd bij zogenoemde roodfigurige-schilders (die schilderden in de wat latere roodfigurige stijl) is deze kalpis beschilderd in de zwartfigurige stijl. Hierbij werden figuren of andere ornamenten op het oppervlak van de vaas eerst als een soort silhouet aangebracht. Dit deed men met een pap van klei met vrijwel dezelfde kleur als waarin de vaas was gemaakt. Figuren werden in de vaas geschetst met een scherp voorwerp. Vervolgens werd dan de vaas gebakken. De vooraf aangebrachte silhouetten (die eerst vrijwel dezelfde kleikleur hadden als de vaas) werden zwart, de rest van de vaas werd rood. De vooraf aangebrachte en geschetste lijnen (incisies) werden wit. Hierdoor konden details op de figuren worden aangebracht. Details konden ook aangebracht worden met andere dekkende kleuren, zoals wit en purper. Hiermee werden figuren nog levendiger gemaakt. De zwartfigure stijl was populair tot ongeveer 470 voor Christus. Daarna werd het langzamerhand door de roodfigurige stijl (die omstreeks 530 voor Christus werd uitgevonden) verdrongen.Ondanks dat er vandaag de dag maar een fractie van het totale aantal oude Griekse vazen bewaard is gebleven, kunnen heel wat van deze vazen aan een bepaalde schilder of werkplaats worden toegeschreven. Omdat aardewerk altijd nodig was werd het veelvuldig geproduceerd. Natuurlijk weten we niet altijd de daadwerkelijke naam van de schilders en pottenbakkers. Veel vaasschilders hebben daardoor hun huidige naam te danken aan hun schilderstijl, of omdat zij vaak dezelfde soort scenes schilderden. Denk bijvoorbeeld aan de ‘elebogen-uit’ schilder, bekend omdat hij opvallende figuren schilderde met een opmerkelijke anatomie, of de ‘Athena-schilder’, vooral bekend omdat hij vaak de godin Athena op zijn vazen afbeeldde. Ook de kalpis die hier wordt afgebeeld is van de hand van een schilder vernoemd naar zijn scenes; de zogenoemde ‘Theseus-schilder’. Deze schilder wordt zo genoemd omdat hij vooral Theseus schilderde. De mythologische Grieks-Attische held die in de Griekse epiek vooral bekend stond voor het verslaan van de minotaurus. Hoewel vaak mythologische verhalen op Griekse vazen werden afgebeeld, waarin helden, goden en godinnen een rol speelden, is deze kalpis anders. De Theseus-schilder koos dit keer voor een andere opzet. Hij schilderde een scene uit het dagelijks leven. Op de vaas staan een man, vrouw en kleine jongen afgebeeld. Wellicht dat hier voorbereidingen getroffen worden voor een huwelijksceremonie. Het afbeelden van vrouwen op vazen (vaak te herkennen aan hun wit geschilderde gezicht) in huiselijke setting werd aan het eind van de vijfde eeuw voor Christus steeds populairder.

Kalpis

Instelling Universiteitsmuseum Utrecht
Deelcollectie archeologie, geesteswetenschappen
Plaats Athene, Griekenland
Datering -510 - -475
Soort / type transportvat, vat
Objectnummer ARCH-29
Materiaal aardewerk
meer