Thema

In heel Nederland heeft de Tweede Wereldoorlog zijn sporen nagelaten. Overal was sprake van Duitse aanwezigheid, verzet, collaboratie, schaarste, het dagelijks leven dat veranderde en deels ook gewoon doorging. Kenmerkend voor de Tweede Wereldoorlog in de provincie Utrecht waren drie plekken: de Grebbeberg, de Maliebaan en Kamp Amersfoort.

Grebbeberg

Dwars door de Gelderse Vallei, van de Rijn tot aan het IJsselmeer, liep de Grebbelinie, de hoofdverdedigingslinie. Hier hebben in de meidagen van 1940 dan ook de hevigste gevechten plaatsgevonden, met name rond de Grebbeberg bij Rhenen. Nederlandse militairen hielden het verrassend lang vol tegen de overmacht van het Duitse leger. 424 van hen moesten dat met de dood bekopen. Stille getuige hiervan is de Erebegraafplaats op de Grebbeberg waar veel gesneuvelden een laatste rustplaats hebben gekregen.

Maliebaan

Utrecht was de woonplaats van NSB-leider Anton Mussert, en werd ook wel ‘Stad der Beweging’ genoemd. Het hoofdkantoor van de NSB was gevestigd op Maliebaan 35. Tijdens de bezetting kreeg de NSB heel wat Duitse organisaties als buren, die in nabijgelegen panden werden gehuisvest, zoals de Ordnungspolizei, de Sicherheitzpolizei en de Wehrmacht. Hiermee werd de Maliebaan het centrum van de Duitse aanwezigheid in stad en provincie Utrecht.

Kamp Amersfoort

De meest gruwelijke taferelen hebben zich in die oorlogsjaren afgespeeld in Kamp Amersfoort. In dit doorgangskamp hebben meer dan 35.000 mensen gevangen gezeten, van wie velen zijn gestorven door ontberingen of mishandeling. Anderen werden van hieruit naar andere kampen vervoerd en kwamen uiteindelijk daar om het leven. Kamp Amersfoort was de eerste plek in de provincie die werd bevrijd, toen het kamp op 19 april 1945 werd overgedragen aan Loes van Overeem, die namens het Rode Kruis de leiding overnam.

Uiteraard zijn er naast deze drie plekken talloze andere plaatsen in de provincie waar beelden en verhalen bij horen die een onuitwisbare indruk hebben achtergelaten. Verhalen waarvan het goed is dat ze opgeschreven worden, zeker ook nu er steeds minder mensen zijn die ze uit de eerste hand kunnen vertellen. 

Leestip: de reeks verhalen uit de pen van Ad van Liempt. Aan de hand van foto's uit de Tweede Wereldoorlog neemt hij je mee langs thema's als 'Tomeloze vreugde', 'wraak en vernedering' en ' hartverscheurende beelden'.

bij jou in de buurt

Utrecht

Amerikanen in Soesterberg

Soesterberg
Utrecht

De bewoners van Kasteel Amerongen

Margaretha Turnor
Utrecht

De Bataafse Revolutie (1795)

Franse bezetting
Amersfoort

Het Belgenmonument

Eerste Wereldoorlog
Utrechtse Heuvelrug

Buitenplaatsen - de trek naar de Heuvelrug

Buitenplaatsen
Binnenstad

De Bataafse opstand

Romeinen in Utrecht
Utrechtse Heuvelrug

De Engelse landschapstuin

Buitenplaatsen
Utrecht

De Stijl, 100 jaar jong

Rietveld Schröderhuis
Utrecht

De nachtmerrie van Wijk C

volksbuurten
Utrecht

Duitse soldaat als toerist in Utrecht

Tweede Wereldoorlog in de provincie Utrecht
Amersfoort

Eemlandse moderne kunstenaars

kunstenaars
Utrecht

Experimenteren met democratie

Schimmelpenninck
Nieuwegein

Gevecht bij Vreeswijk

Willem V
Utrechtse Heuvelrug

Genieten van een sigaar van eigen bodem

Amerongen
Woerden

Gebouwen op het boerenerf

boerderijen
Oudewater

Heksen testen in Oudewater

Heksenwaag
Utrechtse Heuvelrug

Huis Sparrendaal te Driebergen

Stichtse Lustwarande
Houten

Het leven op een fort

Waterlinies
De Ronde Venen

Het leven op de buitenplaats

Buitenplaatsen
Oudewater

Hennep uit Rusland

Touw
Binnenstad

De Hofbeer: Utrecht bespot

belasting
Woerden

Italiaanse inspiratie

schilderkunst
Vijfheerenlanden

Ik was een onderduiker

Tweede Wereldoorlog
De Ronde Venen

Kunstenaars ontdekken de Vechtstreek

schilderkunst
Oudewater

Knotbomen

Knotboom
Utrecht

Kermis in Utrecht

vertier
Utrechtse Heuvelrug

De kinderen van Tante Bep en Tante To

Tweede Wereldoorlog
Veenendaal

Mensen en machines in Veenendaal

Huisindustrie
Utrecht

Maria van Pallaes, weldoenster

Maria van Pallaes
Utrechtse Heuvelrug

Margaretha Turnor, kasteelvrouwe van Amerongen

Kasteel Amerongen
Bunnik

Nieuwe Hollandse Waterlinie: Utrecht beschermd

Nieuwe Hollandse waterlinie
Utrecht

Nieuw leven voor de forten

Nieuwe Hollandse waterlinie
Amersfoort

Op de vlucht voor de oorlog

Eerste Wereldoorlog
Oudewater

Onrust in Oudewater

Hennep
Oudewater

Oudewater verrijst uit de as

Touwindustrie
Utrecht

‘Oranje Ka’, de moeder van Koningsdag

Niet geschikt voor onderdanigheid
Utrecht

Oogsten voor adel en burgerij

Kasteel de Haar
Bunnik

Prachtheggen

heggen
Oudewater

Plaats delict Utrecht: De Oudewaterse Moord

Plaats delict Utrecht
Utrecht

Rietveld Schroderhuis, icoon van De Stijl

Rietveld Schröderhuis
Utrechtse Heuvelrug

Snuiven en roken

tabak
Utrecht

Spaanse heersers in Utrecht

Karel de Vijfde
Binnenstad

Sint Maarten

domkerk
Utrechtse Heuvelrug

Sporen door de Stichtse Lustwarande

stoomtram
De Ronde Venen

Schutten voor een pond koekjes

Sluizen
Loenen

Theekoepels

Buitenplaatsen
Nieuwegein

Het trauma van Jutphaas

Tweede Wereldoorlog in de provincie Utrecht
Amersfoort

Tot hier: de annexatie van de gemeente Hoogland

Tot hier en niet verder!
De Ronde Venen

Tot hier: Op een onbewoond eiland

Vinkeveense plassen
Utrecht

Tot hier: slijkburgers voor een schone stad

Tot hier en niet verder!
De Ronde Venen

Tot hier: Fransen op rooftocht

Hollandse Waterlinie
Zederik

Tot hier: de slag op Lakerveld

Tot hier en niet verder!
Utrecht

Universiteit Utrecht: kennis in beweging

Anna Maria van Schurman
Wijk bij Duurstede

De uitdaging van het Utrechtse landschap

Germania Libera
Nederland

Utrecht Weidevogelland

open landschap
Utrecht

Utrecht als filmhoofdstad van Nederland

Nederlands Film Festival
Utrecht

De verbouwingen en restauraties van Kasteel de Haar

Etienne van Zuylen van Nijevelt
Utrecht

Verkeer in beweging

Utrechtse Heuvelrug
Utrechtse Heuvelrug

Vreemdeling in zijn eigen tijd

Maarten Maartens
Utrecht

Vrede van Utrecht

Vrede van Utrecht
Utrechtse Heuvelrug

Villa in de voortuin dankzij station Driebergen

Tweede Wereldoorlog
Bunschoten

Water op de wal

Watersnood
Woudenberg

Wederopbouwboerderijen Woudenberg

Wederopbouwboerderij
Driebergen-Rijsenburg

Werdorp, een verdwenen middeleeuws gehucht

middeleeuwen
Binnenstad

Het Zocherpark

utrecht
Oudewater

Zakenvrouw Crijntje Amersfoort uit Oudewater vecht terug

Niet geschikt voor onderdanigheid
Zeist

Op pad met Gilde Zeist

Buitenplaatsen
Utrecht

Filmavond op Kasteel Amerongen

Buitenplaatsen
Maarssen

Belle van Zuylen-dag

Buitenplaatsen
Utrechtse Heuvelrug

Expositie Op de vlucht!

Maarssen

Rondleiding: Cold Case Slot Zuylen

Plaats delict Utrecht
Utrechtse Heuvelrug

Deftige Dieren

Utrechtse Heuvelrug

Glans & Roest uit WOI

Eerste Wereldoorlog
Utrecht

Themarondleiding: Powervrouwen die orgels douwen

Niet geschikt voor onderdanigheid
Woerden

Zij/Hij op de boerderij

Niet geschikt voor onderdanigheid
Nieuwegein

Tentoonstelling Anna van Rijn in Museum Warsenhoeck

Niet geschikt voor onderdanigheid
Woerden

De Hoogste Tijd – een eeuw vrouwenkiesrecht

Niet geschikt voor onderdanigheid
Utrecht

Vrouwen stemmen: 100 jaar vrouwenkiesrecht 1919-2019

Niet geschikt voor onderdanigheid
Utrecht

Romeinse opgravingen in Leidsche Rijn

Romeinen in Utrecht
Maarssen

Barok langs de Vecht

Buitenplaatsen
Utrechtse Heuvelrug

Kerst 1918 op Kasteel Amerongen

Buitenplaatsen
Utrecht

Het Romeinse Limespad

Romeinen in Utrecht
Woerden

Etty

Utrechtse Heuvelrug

Fietsroutes Eerste Wereldoorlog

Eerste Wereldoorlog
Utrechtse Heuvelrug

Klompenpad Aderwinkelpad

Utrechtse Heuvelrug

Klompenpad Cotlandenpad

Utrechtse Heuvelrug

Klompenpad Stoetwegenpad

Utrechtse Heuvelrug

Amerongen Inspireert

Amersfoort

Archief Eemland

Eerste Wereldoorlog
Soest

Boerderij Het Gagelgat

Boerderijen en Erven
De Bilt

Boerderijen Stichting Utrecht (BSU)

Boerderijen en Erven
Utrecht

Castellum Hoge Woerd

Buitenplaatsen
Binnenstad

Domkerk

Binnenstad

DOMunder

De Ronde Venen

Fort bij Abcoude

Oudewater

Hoeve Willeskop

Boerderijen en Erven
Utrechtse Heuvelrug

Huis Doorn

Eerste Wereldoorlog
Utrechtse Heuvelrug

Kasteel Amerongen

Eerste Wereldoorlog
Utrecht

Kasteel de Haar

Neogotiek in Utrecht
Loenen

Kasteel Loenersloot

Buitenplaatsen
Wijk bij Duurstede

Museum Dorestad

Soest

Nationaal Militair Museum

Eerste Wereldoorlog
Utrechtse Heuvelrug

Oudheidkamer Doorn

Stichtse Vecht

RHC Vecht en Venen

Utrecht

SABINE

Maarssen

Streekmuseum Vredegoed

Boerderijen en Erven
Maarssen

Vechtstreekmuseum

Buitenplaatsen
Utrechtse Heuvelrug

Von Gimborn Arboretum

Buitenplaatsen
Utrecht

Stadsavonturen

Buitenplaatsen
Utrechtse Heuvelrug

Historische moestuin Bartimeus

Buitenplaatsen