De pontjes van Eemdijk

8 min

Het pontje van Eemdijk, populair onder fietsers die willen genieten van het mooie polderlandschap tussen Bunschoten en Eemnes, kreeg in 1973 plots landelijke bekendheid. Drs. P koos het destijds uit als decor voor de videoclip bij zijn lied ‘De veerpont’, beter bekend als ‘Heen en weer’. Maar de geschiedenis van het veer voert nog veel verder terug.

Mogelijk was er al sinds de 15de eeuw een voetveer ‘Het Overvaren’ aan het einde van de Eemnesser vaart, ten zuiden van de huidige bebouwde kom van Eemdijk. Het bestond in elk geval in 1766 al enige tijd, want de toenmalige veerbaas Gerrit Sweeren spande in dat jaar een proces aan tegen de concurrenten Gijsbert en Pieter Ouwen en Renger Teunissen bij het haventje van Eemdijk. Sweeren voelde zich benadeeld. Hij zou als enige veerbaas zijn aangesteld, waarvoor hij een jaarlijkse afdracht moest betalen aan de Ambachtsheer van Bunschoten. Zijn voorgeslacht zou al sinds ‘onkennelijke tijden’ het veer hebben uitgebaat. Hij bestreed de bewering van zijn concurrenten dat hun veer ook al sinds onheuglijke tijden bestond, want het moerassige ‘eiland van Eemnes’, in de bocht van de Eem tegenover Eemdijk was pas vanaf ca 1700 bedijkt. Pas daarna was het mogelijk om over de kaden daarvan de voetweg tussen Spakenburg en Huizen te bekorten en was er behoefte aan een voetveer op die plek. Het voetveer bij 'Het Overvaren' heeft zeker bestaan tot ca 1920.

Het veer van Varenkamp

Vanaf 1883 verzorgde de familie Varenkamp uit Eemdijk het voetvoer bij het haventje. Omdat boeren steeds vaker land bezaten of huurden aan weerskanten van de Eem, ontstond behoefte om ook wagens over te zetten. Varenkamp had aanvankelijk een veer op twee drijvers (bootjes) waarop een wagen kon staan, maar hij verving die in 1933 door een groter veer op drie drijvers. Er waren overigens nog geen doorgaande wegen door de Eemnesser polder. De boeren maakten gebruik van de kaden in de polder om hun land te bereiken.

Het nieuwe pontje was in de eerste plaats bedoeld voor het agrarische verkeer, maar groeide ook uit tot een toeristische attractie waarvan vandaag de dag menig fietser geniet. Met het kijken naar het gezapig heen en weer varende pontje kom je als vanzelf tot rust.

In de wintermaanden (van november tot en met februari) vaart de pont niet en in verband met de christelijke zondagsrust wordt tot op de dag van vandaag nog steeds niet op zondagen gevaren. In 2012 werd aan de Eemnesser zijde een picknicktafel onthuld met daarop de tekst van het lied 'De Veerpont', het nummer van Drs. P dat het pont in één klap legendarisch maakte.

Bronnen en meer lezen

Arie ter Beek (1995) ‘Een enkie kuieren - Een wandeling door de geschiedenis van Bunschoten, Spakenburg en Eemdijk’, Bunschoten, p. 63-72.

Rom van der Schaaf (2007) 'Pontjes tussen Eemdijk en Eemnes' in: Historische Kring Eemnes, 29 , nr. 3, p. 169-177.

Geschreven door Jaap Groeneveld Historische Kring Eemnes

Aanvullende informatie