Uit 't veld

Isa van Museum de Heksenwaag

5 min

UtrechtAltijd gaat in de serie Uit ’t veld op bezoek bij erfgoedlocaties in de provincie Utrecht en maakt kennis met de mensen achter de schermen. In deze aflevering ontmoet je Isa van der Wee, directeur van Museum de Heksenwaag in Oudewater. ‘Achter de prachtige gevel van de Waag zit een geschiedenis die je uitnodigt tot verstilling.’

Vertel eens over de plek …

‘Museum de Heksenwaag ligt midden in Oudewater, het oudste stadje van het Groene Hart. De binnenstad is één groot monument met haar prachtige gebouwen en mooie gevels. Opgebouwd in pakweg 20 jaar, nadat de hele stad, op een enkel gebouw na, platgebrand was door de Spanjaarden in 1575. Ik ben verknocht aan Oudewater sinds ik hier ben komen wonen in 2008. Vanaf dat moment ben ik ook als vrijwillige gids op de rondvaartboot De Geelbuik aan de slag gegaan. Om zelf te leren over de geschiedenis en omdat ik het mooi vind om mensen te wijzen op de historie achter de gevels. Om ze te helpen met aandacht te kijken.’

Hoe ben je bij de Heksenwaag terechtgekomen?

‘Dat ik ooit in een museum terecht zou komen lag niet direct in de lijn der verwachting; ik kom uit de snelle en zakelijke wereld van de luchtvaart. Via het netwerk van het vrijwilligerswerk ben ik gevraagd voor deze functie. Ik voel me elke dag bevoorrecht dat ik samen met mijn twee collega’s het verhaal van De Heksenwaag kan vertellen. Een verhaal dat, hoewel in een andere vorm, nog steeds actueel is. De zondebok, uitsluiting, een schuldige aanwijzen; het is van alle tijden…’

De zondebok, uitsluiting, een schuldige aanwijzen; het is van alle tijden…

Wat maakt de waag bijzonder?

‘Op deze plek kwamen mensen voor wie het leven niet zeker was, die niemand konden vertrouwen. Ze kwamen naar Oudewater om gewogen te worden voor een officieel Certificaet van Weginghe. Een document dat bevestigde dat de persoon niet te licht bevonden werd, en zodoende ook geen heks kon zijn. Letterlijk van levensbelang voor mensen die beschuldigd werden van hekserij. Het moet voor veel van hen een opluchting geweest zijn om in Oudewater aan te komen. Dit was namelijk de enige officiële plek in Europa waar “heksen” gewogen werden en waar dat eerlijk gebeurde. Er is hier dus ook nooit iemand van hekserij beschuldigd na de weegproef. Het was overigens niet voor iedereen weggelegd om naar Oudewater te komen, niet iedereen had de moed of het geld om de weging te betalen.’

‘Op de eerste verdieping van het museum leer je meer over de heksenvervolgingen en wat zich hier heeft afgespeeld. Iedereen die met enige lichtvoetigheid bij de drempel nog grapt zoals bijvoorbeeld “Ik kom om mijn vrouw te laten wegen”, komt anders weer naar beneden. Het verhaal dat schuilt achter deze prachtige gevel van de Waag nodigt je uit tot verstilling.’

Wat mag je niet missen als je Museum de Heksenwaag bezoekt?

‘Het meest in het oog springende object is natuurlijk de originele weegschaal uit 1482. Een gewone weegschaal, zoals elke stad er een had. Alleen deze vertelt een ander verhaal. Die van eeuwenlange heksenvervolgingen, de brandstapel, onveiligheid, mensen die uitgesloten en niet begrepen werden.

Deze weegschaal symboliseert hoe mensen elkaar veroordelen. Ik hoop dat je je laat raken door dat besef, door deze geschiedenis en dat het je milder maakt naar je medemens.’

Bezoek Museum de Heksenwaag

In Museum de Heksenwaag in Oudewater leer je meer over de geschiedenis van de heksenvervolgingen in de 16de en 17de eeuw. Het museum heeft speciale activiteiten voor kinderen. Meer informatie vind je op heksenwaag.nl

Aanvullende informatie