Mozart en de muzikale ezels uit Utrecht

5 min

In 1763 schrijft Leopold Mozart, de vader van de wereldberoemde componist Wolfgang Amadeus, in een brief: ‘… maar laat ik u één ding verzekeren: we gaan niet naar Holland. Wel twee of driehonderd dukaten kan ik daar verdienen, zo hoor ik van iedereen, maar ik besef maar al te goed dat het schrikbarend hoge kosten met zich mee zou brengen. En die Hollanders, het gewone volk, maar ook de rest, hebben weinig niveau.’ Op 21 april 1766 treden ze op in een zaal aan het Vredenburg.

TIP:  Luister deze Spotify lijst met Mozart's Nederlandse composities tijdens het lezen .

Op 9 juni 1763 vertrekt Leopold per koets uit Salzburg, met zijn dochter Nannerl en zoon Wolfgang, dan al beroemd muzikant, voor een Europese tournee. Bestemming: Parijs en daarna Londen. Door de talenten van zijn kinderen aan de buitenlandse vorstenhuizen en adel te tonen, wil hij hun toekomst veilig stellen. Dankzij de grote successen die ze onderweg boeken, groeit de faam van Wolfgang en wil iedereen het wonderkind zien. Hierdoor loopt de reis qua tijd en route compleet anders dan gepland.

Een Nederlandse fan aan het hof

Ook in Nederland is iemand die haar zinnen heeft gezet op een ontmoeting met het wonderkind: Prinses Carolina von Weilburg, de hoogzwangere zus van de stadhouder Willem V. Ze stuurt een gezant naar Engeland met een duidelijke missie: haal de Mozarts naar Nederland!

En die Hollanders, het gewone volk, maar ook de rest, hebben weinig niveau.

Leopold Mozart

Leopold schrijft daarover: ‘Hij en alle anderen praatten zo op me in en het voorstel klonk zo aantrekkelijk dat ik besloot op zijn verzoek in te gaan, temeer daar men, zoals u weet, een zwangere vrouw niets mag weigeren.’

In Den Haag worden de kinderen ernstig ziek, en het scheelde niet veel of Mozart had op Nederlandse bodem zijn laatste adem uitgeblazen. Dit zou een goede reden kunnen zijn voor zijn besluit om de terugreis kalmpjes aan te doen en, na het concert in Amsterdam, een tussenstop in Utrecht van een kleine week in te lassen.

Eindelijk in Utrecht

Leopold had zijn zaakjes op orde voor zijn aankomst in de Domstad. Ze verblijven in ‘Place Royael’ aan de Minrebroederstraat, één van de beroemde Utrechtse logementen uit die tijd. Vandaag de dag is het knusse Schiller Theater in dit pand gevestigd. Op de dag van aankomst verschijnt een advertentie in de Utrechtse courant voor het concert dat ze een paar dagen later zullen geven. Dat Leopold zijn zoontje een jaartje jonger heeft gemaakt (9 in plaats van 10 jaar) kan men interpreteren als een marketingtruc avant la lettre: hoe jonger hoe wonderlijker.

Voor de uitvoering werd een ensemble samengesteld met lokale mensen. Het Utrechtse muziekleven in de stad werd in deze tijd gedomineerd door het Collegium Musicum Ultrajectum. We weten uit de notulen van het Collegium dat Leopold de muzikanten al had geregeld vóór zijn aankomst in Utrecht. Leopold noteert hun namen in zijn notitieboekje: Kirchner, Winter en Gorge.

Utrechtse musici

Veel mensen die verbonden waren aan het collegium zou je vandaag typeren als goed spelende amateurs. Jan Kirchner is bijvoorbeeld violist naast zijn werk als tabakshandelaar. Welke stukken er precies op het programma stonden, is niet bekend. Evenmin wat de reacties van het publiek waren. Er is wel één duidelijke aanwijzing voor de mening van vader Leopold over de kwaliteit van de Utrechtse musici.

In zijn notitieboekje tekent hij een vette accolade naast de namen van de musici en schrijft: REUSACHTIGE EZELS.

Bronnen en meer lezen

-Luister naar de afspeellijst in Spotify met de muziek gecomponeerd door Mozart in Nederland

- Graafhuis, A. (1956) Utrechtse musici concerteerden samen met Mozart. Maandblad van Oud Utrecht, 29e jaargang editie 3 pp. 17-21.

- Romijn, C. (2003) Mozart op reis naar Utrecht, of Amadeus in de Minrebroederstraat. Utrecht: Bijleveld.

- Verwijmeren, P. (2006) Mozart Op Reis de tournee van een wonderkind, 1763-1766. Zutphen: Walburg pers.

- Viotta, H. (1909) Muzikaal overzicht. De Gids, jaargang 73, vierde serie, p 531. Amsterdam: P.N. Van Kampen & Zoon, geraadpleegd via DBNL (KB)

- Zanden, J. v. (2005) Wolfgang Amadeus Mozart in de Lage Landen. Amsterdam: Pimento.

 

Geschreven door Michiel Zupec Studeerde muziekwetenschap, maar koestert een grenzeloze fascinatie voor alles wat met geschiedenis en cultuur te maken heeft. Ontdek alle verhalen van deze schrijver

Aanvullende informatie

Dit vind je misschien ook interessant

Begon de Matthäus traditie in Utrecht? 5 min 5 min