Verhaal

Op 22 september 1977 was de Croeselaan in Utrecht voor even het toneel van het wereldnieuws. Twee leden van de extreemlinkse Duitse terreurgroep Rote Armee Fraktion doken op bij een autoverhuurbedrijf, een schietpartij met dodelijke afloop was het gevolg.

De Utrechtse politie was getipt over twee RAF-terroristen die rondreden in een auto die was gehuurd bij verhuurbedrijf STAM, dat in die tijd was gevestigd op de hoek van de Croeselaan en het Veemarktplein. De auto zou die middag worden teruggebracht. Daarop wachtten twee agenten de verdachte huurders, een man en een vrouw, op in het kantoor van STAM. Nog eens tien agenten verschansten zich buiten het kantoor in de tweede lijn.

Geen schijn van kans

De verdachten kwamen de auto op het afgesproken tijdstip terugbrengen, maar ze roken al direct onraad. Zodra ze het kantoortje binnenstapten, begonnen ze te schieten. De twee agenten, die wel waren gewapend, maar geen kogelvrije vesten droegen, hadden geen schijn van kans en raakten zwaargewond. Eén van de politieagenten, Leen Pieterse, overleefde de aanslag; de ander, Arie Kranenburg, overleed even later in een nabijgelegen café, waar hij zich nog naartoe had kunnen slepen om hulp in te schakelen.

Bij toevallige voorbijgangers staat die middag nog altijd in het geheugen gegrift. Een omwonende: "Op dat moment kwam ik net met de auto van de Croeselaan aanrijden. Ineens moest iedereen stoppen. Het was heel beangstigend om al die politieagenten met karabijnen op straat te zien lopen. Ze gebaarden dat mijn dochtertje, dat achterin zat, tussen de banken moest duiken. Het was één en al paniek."

Diezelfde middag nog kwam er een telefoontje binnen bij het Utrechts Nieuwsblad, waarin werd gewaarschuwd voor meer aanslagen door de RAF in Amsterdam en Heemstede. De eind jaren zestig in Duitsland opgerichte organisatie verzette zich - met geweld - tegen het kapitalisme en de steeds grotere verschillen tussen rijk en arm, door de leden omschreven als 'Het Systeem'. Ze werd ook wel Baader-Meinhofgroep genoemd. Met aanslagen in Nederland poogde de RAF een Nederlands lid, dat al enkele jaren gevangen zat in het Duitse Hannover, vrij te krijgen.

Als gevolg van het incident op de Croeselaan werd de gehele Nederlandse politie in staat van paraatheid gebracht en kregen onder meer de Utrechtse burgemeester Henk Vonhoff en de politici in Den Haag extra bescherming.

Proces

De destijds 25-jarige Duitser Knut Folkerts werd opgepakt voor de dood van de politieagent - zijn  handlanger Brigitte Monhaupt wist te ontkomen. Folkerts werd door de Utrechtse rechtbank tot 20 jaar cel veroordeeld. Hij werd uitgeleverd aan Duitsland om daar tot tweemaal levenslang veroordeeld te worden wegens terroristische activiteiten - zo had hij in 1977 ook al een bank overvallen in Frankfurt. In 1995 kwam hij na 18 jaar vervroegd vrij. Joke Kranenburg, de weduwe van de politieman, en het Nederlandse Openbaar Ministerie hebben zich lang tegen dat feit verzet, maar tevergeefs. Monhaupt werd later alsnog gepakt en veroordeeld, maar ook zij kwam - in 2007, na 24 jaar gevangenschap - vervroegd vrij.

Ter nagedachtenis aan de overleden agent Kranenburg is op de Croeselaan een gedenksteen ingemetseld.

Dit verhaal is onderdeel van de reeks Plaats delict Utrecht. Bloedstollende verhalen uit het Utrechtse verleden. Klik hier voor meer over de duistere kant van Utrecht.

Dit verhaal is ontleend aan het boek Mieke Heurneman, Bettina van Santen en Fred Vogelzang (red.), De Utrechtse wijken. Zuidwest: Dichterswijk, Rivierenwijk, Transwijk, Kanaleneiland (Utrecht 2006).

meer

verhalen

Gerelateerde objecten

meer