Verhaal

Versierd met een rode Almandijn en een parel. Deze bijzondere versierde fibula is gevonden in Wijk bij Duurstede. In deze aflevering van Vondst van de schervendokter vertelt onze huisarcheoloog Alexander van de Bunt meer over deze ‘veiligheidsspeld’.

Met een fibula kon men een mantel en andere kledingstukken op de schouder vastzetten. Een hedendaagse veiligheidsspeld benadert het meest het concept van een fibula. Deze spelden komen in vele soorten en maten voor, daterend vanaf de ijzertijd tot in de middeleeuwen.

Broche met edelsteen

Deze bijzondere fibula is gevonden in Wijk bij Duurstede en is te dateren in de vroege middeleeuwen (485-555 n.Chr.). Van dit exemplaar is helaas de naald aan de achterkant afgebroken, maar verder is deze in bijzonder mooie staat. Dit model wordt een schijffibula genoemd. Deze werd niet alleen gebruikt om kleding mee vast te maken, het was ook een sieraad, een soort broche. De fibula is van zilver en ingezet met een parel en Almandijn, een rode halfedelsteen uit India.

Tot op de dag van vandaag houdt het onderzoekers bezig: deze edelstenen uit India. Lange tijd dacht men namelijk dat de middeleeuwen na het instorten van het Romeinse Rijk een tijd was van verval en volksverhuizingen. Maar door dit soort vondsten blijkt dat mensen bijzonder veel moeite deden om edelstenen als Almandijn te importeren en ze vervolgens te verwerken in mooie sieraden.

Sieraad met status

Dit type schijffibula werd gewoonlijk gedragen door vrouwen. De eigenaresse van deze fibula is waarschijnlijk een dame van hoge komaf. Met het dragen van een mooie fibula, van brons, zilver of in het zeldzame geval zelfs van goud, kon je laten zien hoe rijk je was. Het meegeven van een dergelijke vondst aan iemand in een graf is een getuigenis op zich, wat ons veel kan vertellen over de status en prestige van de draagster.

Rijengrafveld met schijffibula’s

In de provincie Utrecht kennen we dit soort schijffibulae voornamelijk uit het Merovingische rijengrafveld van Rhenen. Dat is een grafveld dat in 1951 werd ontdekt. Er zijn meer dan 1100 begravingen uit de vierde tot en met de achtste eeuw n.Chr. In enkele graven zijn schijffibula’s meegegeven aan de overledene voor in het hiernamaals. 

Deze schijffibula is gevonden door Ronald Dorresteijn in Wijk bij Duurstede in 2017.

Ook iets gevonden in de provincie Utrecht?

Bij het Meldpunt Archeologie voor de provincie Utrecht van Landschap Erfgoed Utrecht kunnen experts je meer vertellen over je vondst. Meldingen dragen bij aan het inzicht en behoud van archeologisch erfgoed. Neem daarom gerust contact op met het meldpunt, dat kan via  meldpunt.archeologie@landschaperfgoedutrecht.nl en telefonisch via 030 220 5534.

Iets gevonden buiten de provincie Utrecht? We verwijzen u graag door naar de site van de Portable Antiquities of the Netherlands (PAN).

 

meer

Gerelateerde objecten

meer